lotny związek organiczny

Lotne związki organiczne, LZO (VOCs, ang. volatile organic compounds) – grupa związków organicznych, wykazujących następujące własności: * z łatwością przechodzą w postać pary lub gazu * charakteryzują się wysoką prężnością par i niską rozpuszczalnością w wodzie * ich temperatura wrzenia mieści się w zakresie: 50–250 °C (pomiar w warunkach ciśnienia normalnego 101,3 kPa). Zawierają również atomy tlenu, wodoru, fluoru, chloru, siarki, azotu, bromu; lotne związki organiczne są odpowiedzialne za przyjemny zapach perfum, jak i nieprzyjemne zapachy różnych zanieczyszczeń. LZO odgrywają ważną rolę w komunikacji między zwierzętami a roślinami, m.in. stanowią czynniki wabiące dla zapylaczy – owadów, chronią przed drapieżnictwem, a nawet odpowiadają za wzajemne interakcje między roślinami. Wiele LZO jest niebezpiecznych dla zdrowia lub szkodzą środowisku, do którego trafiają jako uboczne produkty procesów przemysłowych. Szczególnie duże znaczenie ma wtórne zanieczyszczenie substancjami powstającymi w wyniku reakcji chemicznych jakie zachodzą w środowisku z udziałem LZO. W taki sposób powstaje np. ozon troposferyczny. Z tego względu w wielu krajach świata (także w Polsce) istnieją normy ograniczające ich emisję do środowiska, poprzez określenie dopuszczalnych wartości maksymalnej zawartości LZO w produktach. Zawartość LZO określa masę lotnych związków organicznych, wyrażoną w przypadku cieczy w gramach na litr (g/l) produktu gotowego do użytku. Ponadto wiele procesów produkcyjnych, w których używa się LZO obostrzonych jest standardami emisyjnymi, wyrażonymi zazwyczaj dwoma wartościami: * stężenie LZO (przeliczone na masę węgla organicznego) w gazach odlotowych z instalacji [mgCorg/Nm³] * dopuszczalny udział niezorganizowanej emisji LZO z instalacji [%] Dla niektórych procesów standardy określone są innymi wartościami, np. dla przemysłowego powlekania pojazdów standard wyrażony może być w dopuszczalnej masie LZO na określoną powierzchnię poddawaną powlekaniu [g/m²].