executeur

Een executeur (Nederland) of testamentuitvoerder (België) is degene die door een erflater bij testament is aangewezen om na overlijden bepaalde taken op zich te nemen in de afwikkeling van de nalatenschap. De aangewezen persoon is niet verplicht de functie te aanvaarden. Een executeur voert voor of met de erfgenamen de bij wet en testament vastgelegde opgaven uit waarbij de focus ligt op bescherming van de nalatenschap en voldoening van schulden, hij mag geen handelingen verrichten in het kader van de verdeling. In het algemeen bestaan de taken daaruit een inventarisatie van bezittingen en schulden te maken (boedelbeschrijving), de goederen te beheren, contracten op te zeggen, vorderingen en verzekeringsuitkeringen te innen, schulden en legaten te voldoen, belastingaangiften in te dienen en voor betaling van de aanslagen zorg te dragen. Blijken er meer schulden dan baten te zijn en is door een of meer erfgenamen beneficiair aanvaardt, treedt de executeur terug en moet vereffend worden. Verkoop van goederen en andere beschikkingshandelingen door de executeur zijn alleen rechtsgeldig als er geld nodig is om schulden te voldoen of voor een goed beheer van de nalatenschap, in andere gevallen is toestemming en medewerking van alle erfgenamen vereist. Zolang een executeur het beheer voert moeten schuldeisers de boedel met rust laten. De wet biedt de mogelijkheid een executeur te benoemen met en zonder beheersbevoegdheid. Zolang een executeur met beheersbevoegdheid aan het werk is, zijn de eigendomsrechten van de erfgenamen over de nalatenschap ingeperkt, ze mogen niet zonder zijn medewerking of machtiging van de kantonrechter over hun goederen of hun erfdeel beschikken (in juridische zin). Deze inbreuk op het grondrecht van eigendom wordt gerechtvaardigd met het algemeen belang dat schuldeisers van een overledene hebben bij een geordende afwikkeling van diens nalatenschap. Bij auteurs noemt men degene die na overlijden de auteursrechten beheert de literair executeur. Deze kan bij testament de taak toegewezen krijgen om onvoltooide werken te redigeren en uit te geven. De wettelijke regels zijn gegeven in het Burgerlijk Wetboek, voor Belgie de artikelen 1025 - 1034, voor Nederland de artikelen 4:142 - 4:153 BW, zowel de regels als de betekenis van bepaalde begrippen verschillen in beide landen wezenlijk van elkaar.