Raphael Kalinowski

Autor: Michaił W. Szkarowskij Kalinowski Rafał Józef / Калиновский Рафаил Юзеф (о. Рафаил) (1835–1907), h. Kalinowa, oficer wojska rosyjskiego, inżynier, powstaniec styczniowy 1863 r., działacz społeczny, kapłan rzymskokatolicki, karmelita, święty Kościoła katolickiego... Kalinowski Rafał Józef / Калиновский Рафаил Юзеф (о. Рафаил) (1835–1907) , h. Kalinowa, oficer wojska rosyjskiego, inżynier, powstaniec styczniowy 1863 r., działacz społeczny, kapłan rzymskokatolicki, karmelita, święty Kościoła katolickiego. Od 1857 r. był członkiem założonego w Nikołajewskiej Akademii Sztabu Generalnego [ Николаевская академия Генерального штаба ] przez jej absolwenta Zygmunta Sierakowskiego (1827–1863) początkowo samokształceniowego tajnego Koła (Kółka) Polskie Oficerów w Petersburgu , kierowanego od 1859 r. przez Jarosława Dąbrowskiego (1836–1871). Jak sam pisał, był w nim „bardziej słuchaczem aniżeli czynnym uczestnikiem” ( Wspomnienia 1835–1877, Kraków 2013, s. 78). W tym czasie podjął lekturę prac filozoficznych i teologicznych, odkrywając w sobie powołanie duchowne. Uczęszczał do obu parafii petersburskich przy kościołach św. Katarzyny i św. Stanisława , gdzie słuchał rekolekcji i kazań. W kwietniu 1859 r., nie mając większego zapału do pracy dydaktycznej, zrezygnował z etatu w AIW. Otrzymał wówczas przydział do Petersburskiej Komendy Inżynierskiej. W tym samym miesiącu inż. Stanisław Kierbedź (1810–1899) zaproponował mu objęcie stanowiska technika odcinkowego w prywatnym przedsiębiorstwie budowy kolei żelaznej. Został skierowany do ekspedycji projektującej linię kolejową Odessa – Kijów – Kursk. Przez sześć miesięcy pracował na odcinku Kursk – Odessa, a pod koniec roku wrócił nad Newę, by w biurze projektowym Towarzystwa Kolei Żelaznych opracować zebrane materiały. Wiosną 1860 r. budowa linii kolejowej została jednak wstrzymana. Wyjechał wtedy do Wilna oraz Studzionek koło Nieświeża, do brata Wiktora. 1 września 1860 r. otrzymał w Komendzie Inżynierskiej przydział do Brześcia Litewskiego (biał. Брэст ), o który wcześniej się starał. W listopadzie został mianowany superintendentem ds. fortyfikacji i eksploatacji twierdzy w Brześciu. Latem 1861 r. zetknął się w Warszawie z organizacją „czerwonych”, nie uczestniczył jednak w patriotycznych manifestacjach, nie widząc jako wojskowy szans dla zbrojnego zrywu. Jeszcze w tym samym roku otworzył tu niedzielną szkółkę dla młodzieży oraz zajął się wychowaniem i kształceniem ubogiego chłopca, którego wysłał na naukę ogrodnictwa oraz na kurację do Ciechocinka. W kwietniu 1862 r. uzyskał rangę sztabskapitana. Pomimo krytycznego stosunku do przygotowywanego powstania 1863 r. Kalinowski podał się do dymisji, nie chcąc brać udziału w akcjach wojska rosyjskiego przeciwko powstańcom. Postanowił ponownie podjąć pracę w przedsiębiorstwie budowy kolei. Dymisję uzyskał już po wybuchu powstania 5/17 maja 1863 r. Oddał się do dyspozycji tajnego Rządu Narodowego, który wyznaczył go na naczelnika Wydziału Wojny przy Wydziale Wykonawczym na Litwie. W powstańczym zrywie uczestniczyli już jego bracia: Wiktor, Karol i Gabriel. Organizował siły zbrojne, samemu nie uczestnicząc w walkach. Dokonywał inspekcji terenowych, podpisywał nominacje, niósł pomoc materialną, unikał jednak stosowania siły i przymusu. Mieszkał wówczas u rodziców w Wilnie i jako nauczyciel gimnazjalny uczył miernictwa. Po stłumieniu powstania Kalinowski został aresztowany w mieszkaniu rodziców nocą z 12/24 na 13/25 marca 1864 r. i 28 maja stanął przed sądem wojennym. Skazany został na karę śmierci, zamienioną dzięki staraniom rodziny na 10 lat katorgi wraz z pozbawieniem stanu szlacheckiego. 29 czerwca/11 lipca 1864 r. w transporcie zesłańców wyruszył z Wilna na Sybir. Przez Petersburg, w którym przebywał po raz ostatni, Kazań, Perm (gdzie spotkał się z zesłanym tam bratem Gabrielem), Tobolsk i Tomsk, w marcu 1865 r. przybył do Irkucka. W kwietniu skierowano go do położonego w gub. irkuckiej Usolja [ Усолье-Сибирскоe ], gdzie pracował w warzel