Zygmunt Szczęsny Feliński

Autor: Michaił W. Szkarowskij Irena Wodzianowska Feliński Zygmunt Szczęsny / Фелинский Сигизмунд Феликс (Зигмунт Щенсный) (1822–1895), h. Farensbach, arcybiskup metropolita warszawski (1862–1883), działacz społeczny i oświatowy, profesor Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej (RzAD), związany z Petersburgiem w latach 1852–1862, święty Kościoła rzymskokatolickiego... Feliński Zygmunt Szczęsny / Фелинский Сигизмунд Феликс (Зигмунт Щенсный) (1822–1895) , h. Farensbach, arcybiskup metropolita warszawski (1862–1883), działacz społeczny i oświatowy, profesor Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej (RzAD), związany z Petersburgiem w latach 1852–1862, święty Kościoła rzymskokatolickiego. Przy finansowym wsparciu podolskiego ziemianina Zenona Izydora Brzozowskiego (1806–1887) Feliński przyjechał w 1839 r. do Kijowa, pragnąc wstąpić do Instytutu Korpusu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu . Nie został jednak przyjęty, gdyż wszystkie miejsca przeznaczone dla Polaków były już zajęte. Nie powiodła się także próba wstąpienia na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Kijowskiego, z którego wówczas usunięto Polaków. Ostatecznie zapisał się jako wolny słuchacz na Wydział Matematyczny Uniwersytetu Moskiewskiego (styczeń 1841), który ukończył ze stopniem rzeczywistego studenta w 1844 r. W trakcie nauki w okresie letnim dwukrotnie (1842, 1843) odwiedził matkę w Saratowie. Po ukończeniu studiów pracował (1844–1845) w kancelarii moskiewskiego generał gubernatora, a następnie u Z. Brzozowskiego w Sokołówce. Prowadził tam kancelarię, pomagał w administracji majątkiem, był wychowawcą synów Brzozowskiego oraz pełnił obowiązki sekretarza w Stowarzyszeniu opieki nad Sybirakami (maj 1845 – październik 1847). W celu uzupełnienia wykształcenia w listopadzie 1847 r. udał się do Francji. Po drodze zwiedzał Lwów, Kraków, Wiedeń, Pragę, Drezno, Berlin i Brukselę. W styczniu 1848 r. przybył do Paryża, gdzie studiował jako wolny słuchacz na Sorbonie i w Collège de France. Tam też poznał środowisko emigracji polskiej i zaprzyjaźnił się z poetą Juliuszem Słowackim (ur. 1809), który rok później (1849) zmarł na jego rękach. W kwietniu 1848 r. brał udział w Wiośnie Ludów w Poznaniu, walcząc z Prusakami w oddziale partyzanckim w okolicach Stęszewa i Rogalina. Po kapitulacji (9 maja) powrócił do Paryża, gdzie w latach 1848–1850 kontynuował naukę oraz był wychowawcą dzieci Brzozowskich, na krótko wyjechał też do Monachium. Myśl o kapłaństwie dojrzała w nim po upadku powstania wielkopolskiego i śmierci Słowackiego. Odtąd też „drogę do wolności [kraju] widział w duchowym odrodzeniu narodu” (T. Frącek, Zesłaniec nad brzegami Wołgi , s. 128). Feliński zaangażował się także w działalność filantropijną. Jesienią 1856 r. przejął pod swą opiekę założone przez ks. Łubieńskiego żeńskie zgromadzenie kontemplacyjne Rodziny Maryi. W związku z zakazem działalności katolickich zakonów i zgromadzeń na terenie Rosji było ono tajne; oficjalnie działał tylko sierociniec, gdyż siostry przyjęły pod opiekę trzy sieroty. Feliński znacznie rozszerzył działalność opiekuńczą, w wyniku czego powstały dwie wspólnoty – kontemplacyjna, która po wyjeździe Łubieńskiego (marzec 1859) zanikła, oraz czynna, dla której ułożył regułę, troszcząc się o utrzymanie w przyszłości sióstr i prowadzonego przez nie żeńskiego przytułku dla sierot i staruszek. Otworzył bowiem na Wyspie Wasiljewskiej [ Васильевский остров ] przy [14. Linii [14-я линия B. O.] 25–27]( „Schronisko dla ubogich rzymskokatolickiego wyznania”, powierzając opiekę nad nim wspólnocie zakonnej Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, która pozostawała przez cały okres działalności w Petersburgu ukryta. Napisał zatwierdzony 27 października 1859 r. statut przytułku, podzielonego na dwa oddziały: dla starszych ubogich kobiet i sierociniec dla dziewcząt. Funkcjonowały też przy nim szkoła, mały szpital, szwalnia i kaplica, w której odprawiał nabożeństwa dla podopiecznych i okolicznej ludności. Na początku 1862 r. petersburska wspólnota sióstr Rodziny Maryi lic