Bob Noorda

Tussen 1950 en ’51 volgde Bob Noorda (Amsterdam, 1927) de dagopleiding Reclametekenen aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in Amsterdam (IvKnO). Hoewel de theorieën van het Bauhaus volop leefden aan het IvKnO, was deze opleiding toch zoveel mogelijk op de praktijk toegesneden. Dat kwam Noorda wel zo goed uit. Nadat hij als dienstplichtig soldaat in Indonesië drie kostbare jaren had verloren, liet hij zijn ambities om architect te worden voor wat ze waren. Hij wilde de echte wereld in, zo snel mogelijk en gediplomeerd. ‘Voor mij waren nieuwsgierigheid en intuïtie richtinggevend’, aldus Noorda, wanneer hij in 2006 terugblikt op zijn jonge jaren. Rond 1954, dan 27 jaar oud, vertrok Bob Noorda uit Nederland naar Milaan. Om nooit meer terug te keren, zo zou later blijken. In Italië, waar men ‘desegno’ al in de zestiende eeuw als een aparte discipline beschouwde, vond Noorda zijn nieuwe vaderland. De nuchtere Hollander drukte er onmiskenbaar zijn stempel op het grafisch ontwerpen. Noorda werkte er onder andere voor Pirelli, de metro van Milaan, de Milanese Triënnale, grote uitgevers als Vallecchi, Feltrinelli en Mondadori, benzine-distributeur AGIP en de supermarkten van COOP, en maakte tijdschrift-omslagen voor Ottagone, L’Arca, Architettura en Domus. Een even glansrijk als interessant portfolio, waarvoor in Nederland pas kort geleden belangstelling is ontstaan. Studio Bella Vista Na zijn afstuderen aan het IvKnO ging Bob Noorda voor halve dagen bij een Amsterdams publiciteits-bureau werken. Het aanbod van opdrachten was slechts matig interessant en in het spoor van twee vroegere medestudenten besloot Noorda in 1954 naar Milaan te vertrekken. Zijn professionele loopbaan in Italië begon bij Studio Bella Vista, wederom een klein publiciteitsbureau. Niet veel later kon Noorda ook als freelancer voor Pirelli aan de slag. Deze bekende producent van auto-banden, kabels en kinderspeelgoed, was een vooraanstaand opdrachtgever in Milaan. ‘Men probeerde er een pr-beleid te ontwikkelen dat moest concurreren met de reclameuitingen van Olivetti’, zegt Noorda. Pirelli probeerde de modernisering van het naoorlogse Milaan te stimuleren. In die dagen had het bedrijfsleven nog een positief imago, haast dat van wereld-verbeteraars. Technologische vooruitgang, zo was de algemene verwachting, zou bijdragen aan de verbetering van het leven en welzijn van velen. Bij dat optimistische toekomstbeeld hoorde de nieuwe, heldere beeldtaal van het modernisme. Pirelli (1960-61) Bij Pirelli was Arrigo Castellani twintig jaar lang directeur drukwerk en publiciteit en had binnen het bedrijf een vergelijkbare status als Giovanni Pintori bij Olivetti. Het bekende bandenmerk ontwikkelde onder zijn leiding een boeiend en actief pr-beleid. Toen Noorda als freelancer bij de pr-afdeling begon, had Pirelli ongeveer 75% van de Italiaanse autobandenmarkt in handen. Adverteren omwille van grotere naamsbekendheid was dan ook niet nodig. Tot de befaamde garagekalender van Pirelli voor het eerst verscheen, in 1964, presenteerde het bedrijf zich op verschillende manieren aan het publiek. De beeld-vorming van het merk mikte op cultuur, techniek en sport. Het tijdschrift Rivista d’informazione e di tecnica was het informatief-technisch gezicht van het bedrijf. Op straat en in de openbare ruimte waren het vooral affiches die het sportieve en innovatieve karakter van de firma onder de aandacht brachten. Het affiche was hét publiciteitsmedium van de jaren vijftig en zestig, en autoraces, motorraces en rallysport waren dé publiekstrekkers in diezelfde periode. Pirelli had een stevig aandeel in die sporten. Noorda, die al snel opklom tot art-director in vaste dienst, kreeg opdracht om de autobanden van Pirelli aan kwaliteiten zoals snelheid, wendbaarheid en wegligging te verbinden. ‘Cinturato’ (1961) ontleende zijn naam aan een ijzeren draad die de band versterkte. Noorda abstraheerde het radiaalprofiel tot een patroon van strepen. Door dit strependessin in beeldrijm te