Różnia

Różnia (fr. différance) – neologizm stworzony przez francuskiego filozofa Jacques’a Derridę. Źródłosłowiem différance jest dwuznaczność francuskiego czasownika différer – oznacza on zarówno „różnić się”, jak i „opóźniać”. Rzeczowniki différence (różnica) i différance (różnia) są w jęz. francuskim homofonami – wymawiane są identycznie, a różnica między nimi widoczna jest jedynie w piśmie. Według Derridy „różnia” nie jest ani słowem, ani pojęciem. Różnia odnosi się do faktu, że słowa i znaki używane w języku nigdy bezpośrednio nie przywołują tego, co oznaczają (znaczony signifié nie jest referentem znaczącego signifiant), mogą być wyjaśnione jedynie za pomocą innych, kolejnych słów, zrozumienie i interpretacja których przedstawia – w nieskończoność – ten sam problem. Dlatego słowa i znaki zawsze różnią się od tego, co oznaczają; w języku naturalnym znaczenie słowa jest zawsze oddalone, opóźnione. Alternatywnie, różnię można potraktować jako przeciwieństwo . Polski termin „różnia” stworzony został przez tłumaczkę eseju Différance, (zob. Drogi współczesnej filozofii, Warszawa 1978). Alternatywnym przekładem terminu jest słowo różnicość, proponowane przez Bogdana Banasiaka, między innymi w tłumaczonym przez niego dziele Derridy O gramatologii.