Gerard Unger

’s Ochtends op 10 oktober 1974 stapte Gerard Unger in Bussum op de trein naar het Duitse Kiel. Aldaar had hij bij de firma Hell een afspraak met Herr Peter Käpernick van de Schriftabteilung . Een van Hells uitvindingen was de Digiset, een zetmachine die de vormen van letters opbouwde door in hoog tempo kleine streepjes licht te trekken op lichtgevoelig papier. De Duitse letterontwerper Hermann Zapf had het bedrijf geadviseerd lettertypes te laten ontwerpen die de voordelen van deze zettechniek zouden uitbuiten en de nadelen ervan ondervangen, maar dit was een langdurig, specialistisch en kostbaar proces, waarvan de investeringen terugverdiend moesten worden. Letterontwerpers waren dan ook een zeldzaamheid in die tijd. Op 5 september 2013 promoveert Gerard Unger (midden) aan de Universiteit van Leiden. Hij wordt geflankeerd door zijn paranimfen Chris Vermaas en Bertil Arends, foto Mariët Sieffers. Schetsen voor zo’n letter maakten deel uit van Ungers reisbagage en de volgende dag presenteerde hij deze aan Käpernick. Die zag wel iets in zijn ideeën over hoe je letters voor een digitale zetmachine moest ontwerpen, maar het voorstel moest drastisch aangepast worden aan het grove raster van de Digiset. Er ontstond die dag een zakelijke band die vijftien jaar standhield en vijf letterfamilies opleverde. Unger reisde terug naar Bussum als Nederlands jongste en best betaalde letterontwerper. Na de vijf letterfamilies voor Hell zijn er nog zeventien bijgekomen en samen met de twee die Unger aan het begin van zijn loopbaan ontwierp, komt het totaal op 24. Daarnaast voerde hij allerhande grafische opdrachten uit en schreef hij vele publicaties. Vanaf 1971 doceerde hij 34 academiejaren lang het vak typografie, voornamelijk aan de avondschool van de Rietveld Academie. Toch besteedde hij de meeste tijd aan het letterontwerp, waardoor de vriendinnen van zijn toen nog jonge dochter Flora haar vader niet de slimste vonden, omdat hij thuis nog steeds letters aan het tekenen was. Halve boeken Geboren in 1942, groeit Gerard Unger op in Arnhem, als jongste zoon in een gezin met twee jongens en drie meisjes. Zijn vader verkoopt garens voor de Arnhemse Algemene Kunstzijde Unie, die later met de Koninklijke Zout Organon fuseert tot AKZO. Tijdens een wandeling door de bossen bij Oosterbeek in september 1944 kondigt zich de Slag om Arnhem aan met duizenden parachutisten die plotseling in de lucht hangen. Voor de tweejarige Gerard grappige speelgoedmannetjes, maar voor zijn vader het teken om direct rechtsomkeert te maken. Na de slag bivakkeert het gezin in een Veluws hotel dat afbrandt, daarna in een bakkerij en ten slotte in het kippenhok van een boerderij, om in april 1945 terug naar huis te keren op paard en wagen. Tijdens hun afwezigheid hebben Engelse en Canadese soldaten hun maaltijden verwarmd met boeken als brandstof. Uit de overhoopgehaalde boekenkast herinnert Gerard zich nog vele halve boeken: een stuk Bosatlas , een nummer van Arts et Métiers Graphiques dat uit de band lag en een half PTT-boekje van Piet Zwart, dat hij inkleurde. Na de oorlog leert hij lezen en schrijven. In de weer aangevulde boekenkast bevindt zich onder andere het door zijn vader geïnitieerde tijdschrift Rayon Revue , ter promotie van de garens van AKU, dat tussen 1947 en 1958 werd vormgeven door Otto Treumann. Via een schoolvriendje van het lyceum maakt Gerard in de drukkerij van diens vader kennis met de Kerstnummers van het Drukkersweekblad . In de door hem frequent bezochte boekhandel Hijman, Stenfert Kroese en Van der Zande vindt hij Grondbeginselen van de typografie van Stanley Morison, naar het Nederlands vertaald door Jan van Krimpen, en Drukletters van M.H. Groenendaal. Tijdens de gedoubleerde vijfde klas breekt Gerard in 1962 zijn schoolopleiding af, wordt na zes maanden dienstplicht door het leger ongeschikt bevonden en begint in 1963 als 21-jarige met de vierjarige studie grafische vormgeving aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs, de latere Ge